Wat is een membraanfilter?
Een membraanfilter is een dun, poreus vel dat wordt gebruikt om deeltjes, micro-organismen of andere stoffen uit een vloeistof of gas te verwijderen. De filtratie werkt op basis van grootte-uitsluiting: alles wat groter is dan de poriën in het membraan wordt tegengehouden, terwijl kleinere moleculen en vloeistoffen er doorheen gaan.
Membraanfilters worden breed toegepast in laboratoria, de voedingsmiddelenindustrie, farmaceutische productie en waterkwaliteitsonderzoek. Ze zijn verkrijgbaar in diverse materialen en porieformaten, elk met hun eigen toepassingsgebied.
Veelgebruikte materialen
Het materiaal van het membraan bepaalt voor een groot deel de chemische bestendigheid en de binding aan het filtermateriaal:
- Cellulose-acetaat (CA): lage eiwitbinding, geschikt voor waterige oplossingen en biologische monsters.
- Cellulose-nitraat (CN): hoge eiwitbinding, populair voor koloniëtelling en microbiologisch onderzoek.
- Nylon: bestand tegen organische oplosmiddelen, geschikt voor HPLC-monstervorbereiding.
- PTFE: chemisch zeer resistent, ideaal voor agressieve zuren, basen en organische solventen, ook toepasbaar voor luchtfiltratie.
- PES (polyethersulfon): lage eiwitbinding, hoge doorstroomsnelheid, geschikt voor sterilisatiefiltrage in farmaceutische toepassingen.
- PVDF: goede bestendigheid, laag extractieprofiel, populair in de biofarmaceutische industrie.
Porieformaten: welk formaat voor welke toepassing?
Het porieformaat (uitgedrukt in micrometer, µm) is de belangrijkste parameter bij de keuze van een membraanfilter. Hieronder een overzicht van de meest voorkomende formaten:
| Porieformaat | Toepassing |
|---|---|
| 8,0 µm | Verwijdering van grove deeltjes, prefiltrage |
| 5,0 µm | Prefiltrage en verwijdering van grotere deeltjes en suspensies |
| 3,0 µm | Filtratie van schimmels en grotere bacteriën |
| 1,2 µm | Verwijdering van grotere bacteriën, Giardia, Cryptosporidium |
| 0,8 µm | Prefiltrage bij steriele filtratie |
| 0,45 µm | Standaard voor microbiologische wateranalyse en koloniëtelling; meest gebruikt |
| 0,22 µm | Steriele filtratie: verwijdering van (vrijwel) alle bacteriën |
| 0,10 µm | Verwijdering van mycoplasma en kleine bacteriën |
0,45 µm vs. 0,22 µm: wat is het verschil?
Dit is de meest gestelde vraag bij membraanfilters. De 0,45 µm filter is de standaard voor microbiologische analyses zoals koloniëtelling in water- en voedselmonsters. Hij houdt de meeste bacteriën tegen, maar laat virussen en mycoplasma passeren.
De 0,22 µm filter wordt gebruikt voor steriele filtratie — bijvoorbeeld bij de productie van celkweekmedia, injectievloeistoffen of farmaceutische oplossingen. Hij houdt vrijwel alle bacteriën tegen en geeft je een nagenoeg steriel filtraat.
Filterschijf of filterspuit?
Naast losstaande membraanfilterschijven (voor gebruik in filtreerapparatuur) zijn er ook spuitfilters (syringe filters): kleine, voorgemonteerde eenheden die op een injectiespuit worden geplaatst. Spuitfilters zijn ideaal voor het snel filtreren van kleine volumes (tot enkele milliliters), bijvoorbeeld voor HPLC-monstervoorbereiding of het steriliseren van kleine partijen reagentia.
Tips bij de keuze van een membraanfilter
- Kies het kleinste porieformaat dat past bij je toepassing — te klein verhoogt de filtratietime en kans op verstopping.
- Controleer de chemische compatibiliteit van het filtermateriaal met je vloeistof.
- Gebruik bij sterk bevuilde monsters een voorfilter (hogere µm) om de levensduur van het fijnere membraan te verlengen.
- Let bij steriele toepassingen op of het filter gecertificeerd is voor steriele filtratie (vaak aangeduid met een integriteitstest-certificaat).
Conclusie
Membraanfilters zijn onmisbaar in moderne laboratoria en kwaliteitscontrole. De juiste keuze hangt af van de toepassing, het filtermateriaal en — bovenal — het porieformaat. Voor microbiologisch wateronderzoek is 0,45 µm de standaard; voor steriele filtratie kies je 0,22 µm. Twijfel je welk filter het beste past bij jouw toepassing? Neem gerust contact op met onze specialisten.
