Een bloedmonster afnemen is één stap. Er een geschikt serummonster van maken is een heel proces. Het bloed moet stollen, vervolgens worden gecentrifugeerd en daarna moeten serum en cellulaire bestanddelen goed van elkaar gescheiden blijven.
Een serumseparatorbuis met gel en clot activator is speciaal voor deze workflow ontwikkeld. De stollingsactivator ondersteunt de eerste stap, terwijl de separatiegel tijdens centrifugatie helpt bij de fysieke scheiding van het serum.
Maar wat gebeurt er precies in zo'n buis? En waarom zijn eigenschappen zoals het buismateriaal, volume en formaat relevant in het laboratorium?
Eerst: wat is serum precies?
Bloed bestaat uit een vloeibare fase en verschillende cellulaire bestanddelen, waaronder rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes.
Wanneer bloed buiten het lichaam mag stollen, ontstaat een stolsel. De vloeistof die na stolling en scheiding overblijft, noemen we serum.
Dat onderscheidt serum van plasma. Voor plasma wordt bloed opgevangen in een buis met een anticoagulans, zodat de stolling juist wordt geremd.
De keuze tussen serum en plasma is geen praktische voorkeur: de gebruikte analysemethode bepaalt welk monstertype nodig is.
Twee functies in één serumseparatorbuis
Een serumseparatorbuis zoals de Sierosep 4,5 ml bevat twee componenten die ieder op een ander moment in de monsterverwerking een functie hebben:
clot activator (stollingsactivator)
Ondersteunt het stollingsproces nadat het bloed is afgenomen.
separatiegel
Helpt tijdens centrifugatie een fysieke barrière te vormen tussen het serum en de cellulaire fractie.
Die combinatie verklaart ook de naam serumseparatorbuis. Het gaat niet simpelweg om een buis waarin bloed wordt verzameld. De uitvoering is afgestemd op de verdere voorbereiding van serum.
Wat gebeurt er na de bloedafname?
Om de werking beter te begrijpen, is het nuttig om het monster door de verschillende fasen te volgen.
Fase 1: bloed komt in contact met de clot activator
Na de afname bevindt het bloed zich in de buis met de stollingsactivator. Deze ondersteunt de vorming van het stolsel.
Het monster moet vervolgens volgens de voorgeschreven procedure voldoende gelegenheid krijgen om te stollen. De vereiste condities zijn afhankelijk van het gebruikte systeem en de laboratoriummethode.
Fase 2: het monster wordt gecentrifugeerd
Na de voorgeschreven stollingsfase volgt centrifugatie. Daarbij worden de bestanddelen van het monster van elkaar gescheiden.
De centrifugecondities mogen niet willekeurig worden gekozen. RCF, tijd en overige instellingen moeten aansluiten bij de fabrikantdocumentatie en de gevalideerde laboratoriumprocedure.
Fase 3: de gel vormt een scheidingslaag
Tijdens de centrifugatie komt de separatiegel tussen de gescheiden fracties terecht. Hierdoor ontstaat een fysieke barrière tussen het serum en de cellulaire bestanddelen.
Boven deze barrière bevindt zich het serum dat volgens de geldende procedure verder kan worden verwerkt.
Schematisch ziet de workflow er dus zo uit:
bloedafname → stolling → centrifugatie → gelbarrière → afgescheiden serum
Waarom is die gelbarrière nuttig?
Na centrifugatie wilt u het serum gescheiden houden van de cellulaire fractie. De separatiegel ondersteunt deze fysieke scheiding.
Dat is vooral praktisch binnen workflows waarin serummonsters routinematig worden verwerkt. In plaats van alleen een stolsel en vloeibare fractie in dezelfde buis te hebben, ontstaat na correcte verwerking een duidelijke barrière tussen beide.
De gel vervangt de centrifugatiestap overigens niet. Juist tijdens de voorgeschreven centrifugatie vindt de positionering van de gel plaats.
Serumseparatorbuis, serumbuis of plasmabuis?
In een laboratorium zijn verschillende bloedbuizen beschikbaar en uiterlijk kunnen ze sterk op elkaar lijken. De inhoud en toepassing kunnen echter wezenlijk verschillen.
| Type buis | Wat gebeurt er met het bloed? | Belangrijk kenmerk |
|---|---|---|
| Serumbuis | Bloed stolt | Bedoeld voor serum |
| Serumseparatorbuis | Bloed stolt en serum wordt na centrifugatie fysiek gescheiden | Clot activator en/of separatiegel, afhankelijk van uitvoering |
| Plasmabuis | Stolling wordt geremd | Bevat een geschikt anticoagulans |
Daarom is het onverstandig om een bloedbuis uitsluitend op formaat of uiterlijk te selecteren. Het gewenste monstertype en de analysemethode zijn leidend.
Sierosep 4,5 ml: wat zijn de belangrijkste eigenschappen?
De Sierosep serumseparatorbuis 4,5 ml combineert de functies die hierboven zijn beschreven in een compacte PP-buis.
De belangrijkste productspecificaties zijn:
- inhoud: 4,5 ml
- afmetingen: Ø 13 x 75 mm
- materiaal: PP (polypropyleen)
- voorzien van separatiegel
- voorzien van clot activator
- steriele uitvoering
Deze eigenschappen zijn niet alleen productspecificaties. Ze hebben ook praktische betekenis bij het selecteren van een buis voor een bestaande laboratoriumworkflow.
Waarom zijn 13 x 75 mm en 4,5 ml relevant?
Bij bloedbuizen gaat veel aandacht naar de aanwezige additieven, maar formaat en volume verdienen minstens zo goed een controle.
Een buis van Ø 13 x 75 mm moet bijvoorbeeld passen in de apparatuur waarmee het monster wordt verwerkt.
Denk aan:
- centrifugerotoren en adapters
- buizenrekken
- houders
- opslagvoorzieningen
- eventuele geautomatiseerde systemen
Het volume van 4,5 ml moet daarnaast aansluiten bij de benodigde hoeveelheid monstermateriaal.
Een buis kan dus chemisch gezien de juiste toevoegingen bevatten en tóch ongeschikt zijn voor een bepaalde workflow wanneer formaat of capaciteit niet aansluiten.
En waarom PP?
PP staat voor polypropyleen. Dit kunststof wordt veel toegepast in laboratoriumverbruiksartikelen, waaronder verschillende typen monster- en centrifugebuizen.
Bij de keuze van laboratoriummateriaal is het verstandig om niet automatisch aan te nemen dat ieder kunststof hetzelfde is. Materiaalkeuze kan relevant zijn voor de toepassing en de gebruikte methode.
Controleer daarom naast de additieven, het volume en de afmetingen ook het materiaal wanneer een protocol specifieke eisen stelt.
De buis is maar één onderdeel van een goed serummonster
Een geschikte serumseparatorbuis maakt een onzorgvuldige monsterverwerking niet goed.
De kwaliteit en bruikbaarheid van een monster worden mede bepaald door alles wat vóór de analyse gebeurt. Dit wordt de pre-analytische fase genoemd.
Daaronder vallen bijvoorbeeld:
- selectie van het juiste buistype
- correcte monsteridentificatie
- bloedafname
- stolling
- transport en wachttijden
- centrifugatie
- verdere verwerking
- opslag
Juist daarom zijn vaste procedures belangrijk. Wanneer verschillende medewerkers dezelfde monsters op verschillende manieren behandelen, ontstaat onnodige variatie in de workflow.
Vijf controles vóór u een serumseparatorbuis kiest
In plaats van alleen naar de productnaam te kijken, kunt u vijf praktische vragen stellen.
1. Heb ik serum nodig?
Controleer eerst welk monstertype de analysemethode voorschrijft. Wanneer plasma of volbloed nodig is, is een serumseparatorbuis niet automatisch de juiste keuze.
2. Zijn clot activator en gel geschikt voor mijn methode?
Niet iedere analyse stelt dezelfde eisen aan de gebruikte bloedbuis. Controleer daarom expliciet welke toevoegingen zijn toegestaan of vereist.
3. Is 4,5 ml het juiste volume?
Stem het buisvolume af op de monsterbehoefte en de betreffende procedure.
4. Past 13 x 75 mm in mijn apparatuur?
Controleer centrifuge, adapters, rekken en eventuele automatisering voordat een nieuw type buis structureel wordt ingezet.
5. Sluit de buis aan op onze SOP?
Uiteindelijk moet de gekozen buis passen binnen een gevalideerde en reproduceerbare werkwijze.
Een veelgemaakte vergissing: rpm en RCF zijn niet hetzelfde
Bij centrifugatie wordt soms alleen gesproken over het toerental in rpm (revolutions per minute). Voor een reproduceerbare centrifugatieprocedure is echter ook RCF (relative centrifugal force) relevant.
Een bepaald toerental levert namelijk niet in iedere centrifuge dezelfde relatieve centrifugaalkracht op. De rotorstraal speelt daarbij eveneens een rol.
Neem centrifuge-instellingen daarom niet zomaar over van een andere centrifuge. Gebruik de instellingen die voor het betreffende systeem en protocol zijn voorgeschreven.
Praktische aandachtspunten bij werken met serumseparatorbuizen
Een consistente werkwijze begint met een paar eenvoudige controles.
Controleer vóór gebruik altijd of het juiste type buis is geselecteerd en identificeer het monster volgens de interne procedure. Houd vervolgens de voorgeschreven stollingscondities aan voordat het monster wordt gecentrifugeerd.
Controleer ook regelmatig of de gebruikte centrifuge-instellingen nog overeenkomen met de gevalideerde methode. Bij vervanging van een centrifuge, rotor of adapter kan het nodig zijn om de workflow opnieuw te beoordelen.
Na centrifugatie moet het monster volgens de geldende procedure worden beoordeeld, verwerkt en eventueel opgeslagen.
Wanneer is een serumseparatorbuis een logische keuze?
Een serumseparatorbuis met clot activator en gel is vooral relevant wanneer:
- de analysemethode serum vereist;
- bloedstolling onderdeel is van de monsterworkflow;
- centrifugatie wordt gebruikt om de fracties te scheiden;
- een fysieke barrière tussen serum en cellulaire bestanddelen gewenst is;
- het formaat en volume aansluiten op de apparatuur en monsterbehoefte.
Of een specifieke buis geschikt is voor een specifieke analyse moet altijd worden vastgesteld aan de hand van de betreffende methode en fabrikantdocumentatie.
Veelgestelde vragen over serumseparatorbuizen
Wat doet een serumseparatorbuis?
Een serumseparatorbuis ondersteunt de voorbereiding van serum uit een bloedmonster. Bij een uitvoering met clot activator en separatiegel wordt eerst de stolling ondersteund en helpt de gel vervolgens tijdens centrifugatie bij de fysieke scheiding van serum en cellulaire bestanddelen.
Wat is een clot activator?
Een clot activator is een stollingsactivator. Deze ondersteunt het stollingsproces in een serumbuis.
Waarom zit er gel in een serumseparatorbuis?
De separatiegel helpt tijdens centrifugatie een fysieke barrière te vormen tussen het serum en de cellulaire fractie.
Is serum hetzelfde als plasma?
Nee. Bij serum heeft het bloed eerst gestold. Voor plasma wordt de stolling juist tegengegaan met een anticoagulans.
Waar staat PP voor?
PP staat voor polypropyleen, het kunststof waarvan de Sierosep-buis is gemaakt.
Welke afmetingen heeft de Sierosep serumseparatorbuis?
De Sierosep-uitvoering heeft een diameter van 13 mm, een lengte van 75 mm en een inhoud van 4,5 ml.
Kan ik een serumseparatorbuis voor iedere serumtoepassing gebruiken?
Niet automatisch. Controleer altijd of het specifieke buistype, de additieven en de verwerkingsmethode geschikt zijn voor de betreffende laboratoriumanalyse.
Van bloedafname tot bruikbaar serummonster
Een serumseparatorbuis lijkt op het eerste gezicht een relatief eenvoudig laboratoriumartikel. Toch gebeurt er tijdens de monsterverwerking behoorlijk veel in de buis.
De clot activator ondersteunt de stolling. Daarna zorgt centrifugatie voor de scheiding van de verschillende fracties en helpt de separatiegel om een fysieke barrière tussen serum en cellulaire bestanddelen te vormen.
De Sierosep serumseparatorbuis 4,5 ml steriel – Ø 13 x 75 mm combineert deze eigenschappen in een PP-buis voor serumverwerking.
Voor laboratoriumgebruik blijft de juiste productkeuze echter altijd onderdeel van een groter geheel. Controleer daarom niet alleen gel, clot activator en volume, maar ook de analysemethode, apparatuur en interne SOP. Zo sluit de serumseparatorbuis daadwerkelijk aan op de manier waarop monsters binnen het laboratorium worden verwerkt.
